Een Franse industriële KMO die een chatbot integreert om haar offerteaanvragen te verwerken, ontdekt enkele maanden later dat haar tool onder de Europese verordening inzake kunstmatige intelligentie valt, die in augustus 2024 van kracht wordt. Dit geval, verre van geïsoleerd, illustreert goed de dubbele beweging die het bedrijfsleven in 2024 kenmerkt: snel adopteren en vervolgens voldoen aan regelgevende kaders die de technologie inhalen.
Europese verordening inzake AI: wat bedrijven nu al moeten controleren
De Europese verordening inzake kunstmatige intelligentie (AI Act) legt geleidelijke verplichtingen op, afhankelijk van het risiconiveau van de geïmplementeerde systemen. Voor een bedrijf dat AI gebruikt voor het sorteren van sollicitaties, het beoordelen van klantkredieten of het aansturen van logistieke ketens, zijn de vereisten niet dezelfde als voor een eenvoudige assistent-chatbot.
Concreet zien we dat veel leidinggevenden AI nog steeds beschouwen als een productiviteitsverhogend middel zonder rekening te houden met de nalevingsaspecten. De verplichtingen hebben betrekking op transparantie, technische documentatie en, voor systemen die als hoog risico worden geclassificeerd, op regelmatige audits. Het negeren van de AI Act leidt tot zware financiële sancties, in verhouding tot de omzet.
Bedrijven die hun gebruik van AI al in kaart hebben gebracht, zijn beter gepositioneerd. Degenen die nog niet zijn begonnen, moeten elk hulpmiddel identificeren, het risiconiveau classificeren en de gebruikte trainingsgegevens documenteren. Dit nalevingswerk kan intern worden uitgevoerd of worden uitbesteed, maar het kan niet langer wachten.
Om de evolutie van deze regelgevende en technologische onderwerpen te volgen, kan men de businesspagina van HyperScoop bezoeken, die analyses en sectorale ontledingen bevat die regelmatig worden bijgewerkt.
Faillissementen van bedrijven in Frankrijk: het signaal dat de trends verbergen
De verhalen over zakelijke kansen in 2024 zwijgen vaak over een minder bemoedigende realiteit. Het aantal faillissementen van bedrijven in Frankrijk is aanzienlijk gestegen ten opzichte van 2023, volgens gegevens van de Banque de France. Dit is geen detail op de achtergrond: het is een indicator van de werkelijke gezondheid van het economische weefsel.
Cashflowproblemen blijven de belangrijkste oorzaak van faillissementen, voor strategische fouten of marktschommelingen. Bedrijven die zijn opgericht tijdens of net na de periode van massale publieke steun (gegarandeerde leningen, uitstel van lasten) zijn bijzonder kwetsbaar.
Voor ondernemers die een bedrijf willen oprichten, vereist deze context een strikte financiële discipline vanaf de lancering:
- Een cashreserve opbouwen die meerdere maanden vaste lasten dekt voordat men begint, in plaats van te rekenen op onmiddellijke omzet
- De levensvatbaarheid van het businessmodel testen op een beperkte schaal (één product, één geografisch gebied) voordat men massaal investeert
- De betalingstermijnen van klanten in de gaten houden, die in verschillende sectoren in 2024 zijn verlengd
De oprichting van bedrijven bereikt recordniveaus in Frankrijk, maar deze dynamiek garandeert niets als de financiële structuur van het begin zwak is.
CSRD-richtlijn en duurzaamheidsrapportage: een operationele klus, geen communicatie-oefening
De Europese CSRD-richtlijn transformeert duurzaamheidsrapportage in een gereguleerde verplichting. Sommige bedrijven zijn begonnen met het voorbereiden van rapporten over het boekjaar 2024, die in 2025 worden gepubliceerd. Wat verandert ten opzichte van vrijwillige CSR-inspanningen: de gegevens moeten controleerbaar en vergelijkbaar zijn, volgens specifieke Europese normen.
Het project is omvangrijk. We hebben het over het verzamelen van milieu-, sociale en governance-indicatoren over de hele waardeketen, inclusief bij leveranciers en onderaannemers. Voor een industriële ETI met tientallen partners betekent dit dat er verzameltools moeten worden opgezet, teams moeten worden getraind en soms contracten moeten worden heronderhandeld om de benodigde gegevens te verkrijgen.
Bedrijven die niet direct onder de CSRD vallen, worden niet gespaard. Opdrachtgevers die aan de richtlijn zijn onderworpen, vragen al om gegevens van hun leveranciers, inclusief van KMO’s. Dit cascade-mechanisme maakt duurzaamheidsrapportage een onderwerp dat veel verder gaat dan alleen grote beursgenoteerde bedrijven.
Cybersecurity en bedrijfscontinuïteit: het budget dat KMO’s niet langer kunnen uitstellen
Cybersecurity wordt vaak geassocieerd met grote bedrijven of gevoelige sectoren. In de praktijk zijn KMO’s en ETI’s echter doelwitten geworden, precies omdat hun verdedigingen zwakker zijn. Een ransomware-aanval kan een bedrijf wekenlang verlammen, met directe gevolgen voor de omzet en de klantrelatie.
De NIS 2-richtlijn, die de verplichtingen op het gebied van cybersecurity uitbreidt naar nieuwe sectoren en middelgrote bedrijven, dwingt organisaties om hun budgetten te herzien. We hebben het niet alleen meer over antivirussoftware of firewalls, maar ook over bedrijfscontinuïteitsplannen, regelmatige penetratietests en training van medewerkers over phishingrisico’s.
- Een kwetsbaarheidsaudit uitvoeren, zelfs vereenvoudigd, om de meest blootgestelde toegangspunten te identificeren
- Een regelmatig geteste offline backup opzetten, die in staat is om de activiteiten te herstellen in geval van gegevensversleuteling
- De teams bewust maken van sociale-engineeringtechnieken, die nog steeds de meest voorkomende aanvalsvector zijn
- Een cybersecuritybudget plannen dat in lijn is met de komende regelgevingseisen, met name die van NIS 2
Cybersecurity is een continuïteitsinvestering, geen optionele uitgave. Bedrijven die het integreren in hun algehele strategie beschermen ook hun vermogen om zich te ontwikkelen op nieuwe markten, waar naleving van gegevensbeveiligingseisen een commerciële voorwaarde wordt.
De zakelijke trends in 2024 beperken zich niet tot de adoptie van nieuwe technologieën of de opening van nieuwe markten. Het Europese regelgevingskader, of het nu gaat om de AI Act, de CSRD of NIS 2, herdefinieert de voorwaarden waaronder bedrijven kunnen innoveren en groeien. Degenen die deze verplichtingen beschouwen als louter administratieve lasten, blijven achter bij degenen die er een concurrentievoordeel van maken.
